Faktoring dla MŚP: jak odzyskać płynność bez zaciągania kredytu
Długie terminy płatności to jeden z głównych powodów problemów finansowych małych firm. Faktoring zamienia faktury na gotówkę od razu, ale jego koszt i warunki wymagają dokładnej analizy. Wyjaśniamy, jak to działa.
Firma może być rentowna i jednocześnie niewypłacalna. Wystarczy, że klienci płacą po sześćdziesięciu dniach, a dostawcy i pracownicy oczekują pieniędzy co miesiąc. Faktoring odpowiada dokładnie na tę lukę: finansuje czas pomiędzy wystawieniem faktury a jej zapłatą.
Jak to działa
Przedsiębiorca przekazuje faktorowi wystawioną fakturę z odroczonym terminem płatności. Faktor wypłaca zaliczkę, zwykle od 80 do 90 procent wartości brutto, w ciągu jednego lub dwóch dni. Gdy kontrahent zapłaci, firma otrzymuje resztę pomniejszoną o prowizję i odsetki za okres finansowania.
Formalnie nie jest to kredyt, lecz wykup wierzytelności, dlatego procedura jest prostsza, a ocena skupia się na wiarygodności odbiorców faktur, nie samej firmy.
Rodzaje faktoringu
Z regresem
Ryzyko niewypłacalności kontrahenta pozostaje po stronie przedsiębiorcy. Jeżeli odbiorca nie zapłaci w ustalonym terminie, firma musi zwrócić zaliczkę. Jest to wariant najtańszy i najczęściej spotykany w sektorze MŚP.
Bez regresu
Faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności, zwykle w połączeniu z ubezpieczeniem należności. Koszt jest wyższy, ale firma zabezpiecza się przed utratą pieniędzy przy problemach dużego odbiorcy.
Cichy
Kontrahent nie jest informowany o cesji wierzytelności. Rozwiązanie dla firm, które obawiają się reakcji odbiorcy, dostępne dla podmiotów o stabilnej sytuacji finansowej i zwykle droższe.
Odwrotny
Finansowanie zobowiązań wobec dostawców — faktor płaci dostawcy od razu, firma rozlicza się później. Przydatny przy negocjowaniu rabatów za wcześniejszą płatność.
Ile to kosztuje
Na koszt składają się zwykle trzy elementy: prowizja przygotowawcza, prowizja od wartości faktury oraz odsetki za okres finansowania liczone od wypłaconej zaliczki. W praktyce oznacza to, że finansowanie faktury na 30 dni kosztuje ułamek jej wartości, ale w skali roku efektywny koszt bywa wyższy niż oprocentowanie kredytu obrotowego.
Porównując oferty, warto liczyć całkowity koszt w odniesieniu do finansowanej kwoty i okresu, a nie same stawki prowizji. Różnice między dostawcami bywają znaczne, zwłaszcza przy opłatach dodatkowych: za niewykorzystany limit, za obsługę pojedynczej faktury, za monitoring odbiorców.
Kiedy faktoring ma sens
- sprzedaż z odroczonym terminem płatności do stałych, wiarygodnych odbiorców,
- szybki wzrost obrotów, przy którym kapitał obrotowy nie nadąża za sprzedażą,
- sezonowość wymagająca zatowarowania przed szczytem sprzedaży,
- uzależnienie od kilku dużych kontrahentów narzucających długie terminy,
- brak zdolności kredytowej przy dobrej jakości portfela należności.
Kiedy lepiej poszukać innego rozwiązania
Faktoring nie naprawia modelu biznesowego. Jeżeli problemem jest marża zbyt niska, by pokryć koszty finansowania, albo jednorazowa luka wynikająca z inwestycji, właściwym narzędziem będzie kredyt obrotowy lub leasing. Nie sprawdzi się też przy sprzedaży detalicznej z płatnością natychmiastową — tam nie ma czego finansować.
Ostrożności wymaga również sytuacja, w której firma finansuje faktury jednego odbiorcy stanowiącego większość obrotów. Koncentracja ryzyka działa wtedy w obie strony i bywa powodem odmowy albo bardzo wysokiej ceny.
Na co zwrócić uwagę w umowie
- wysokość i warunki zmiany limitu finansowania,
- termin regresu, czyli ile dni po terminie płatności faktor żąda zwrotu zaliczki,
- zakres obowiązków informacyjnych wobec faktora,
- opłaty za niewykorzystanie limitu,
- zasady wyłączania odbiorców z finansowania i tryb odwołania.
Przed podpisaniem warto przeliczyć koszt na dwóch scenariuszach: przy terminowych płatnościach odbiorców i przy opóźnieniu o trzydzieści dni. Druga liczba pokazuje realne ryzyko, z którym firma się mierzy. Uporządkowanie rozliczeń ułatwia również dobrze poukładana księgowość.
